Ο Ασύδοτος Καπιταλισμός  21/4/2009

Τους  τελευταίους μήνες που η παγκόσμια οικονομική κρίση χτύπησε για καλά την πόρτα ακόμα και των μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη  ,γίναμε όλοι θεατές ενός έργου που λίγοι αν όχι κανείς μας  δεν περίμενε ότι θα παρακολουθούσε.   

 Εταιρίες  όπως η TOYOTA, BANK OF AMERICA , CITYGROUP , AIG κολοσσοί του παγκόσμιου οικονομικού χάρτη, δήλωσαν η μία μετά την άλλη την αδυναμία τους να επιβιώσουν χωρίς “ έκτατα ” μέτρα βοηθείας , κρατικά ή  άλλα. Αλλά και δικές μας  εταιρίες όπως η ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ,  EUROBANK, ALPHA BANK  ,  ALUMIL του πασίγνωστου πλέον κυρίου Μυλωνά, έσπευσαν να ζητήσουν χείρα βοηθείας.

 Τελικά η βοήθεια ήρθε είτε με την μορφή κρατικού δανεισμού ή κρατικοποιήσεων είτε με την μορφή “υποχωρήσεων”  από τους εργαζόμενούς τους (μειώσεις εργάσιμων ωρών και φυσικά αμοιβών).Προς το παρόν όλα δείχνουν να βαίνουν καλώς , ή κρίση σε παγκόσμιο επίπεδο δείχνει να έχει ελεγχτεί  και  οι κάθε λογής ειδικοί έχουν είδη προεξοφλήσει το τέλος της στις αρχές του 2010.

Είναι έτσι όμως τα πράγματα ; ή ακόμα και αν είναι έτσι , ποιος μας εγγυάται  ότι σε καμία δεκαριά χρόνια δεν θα έχουμε τα ίδια αν όχι ακόμα χειρότερα;Η απάντηση σε αυτήν την ερώτηση δεν είναι απλή , ίσως και να μην υπάρχει.Οφείλουμε όμως να προσπαθήσουμε αν όχι να την απαντήσουμε  μονοσήμαντα να την προσεγγίσουμε.Ένας τρόπος προσέγγισης είναι να δούμε τι έγινε πριν την κρίση και έτσι να  υποθέσουμε τι την προκάλεσε. Τα προηγούμενα χρόνια λοιπόν είδαμε  τις εταιρίες  τόσο στο παγκόσμιο όσο και στο ελληνικό περιβάλλον  να παρουσιάζουν εντυπωσιακή κερδοφορία .Η κερδοφορία αυτή έφερε όπως ήταν φυσικό μεγάλη εφορία , πλουσιοπάροχα μερίσματα , εξαγορές ( βλέπε ΕΘΝΙΚΗ και τις άλλες ελληνικές τράπεζες  σε βαλκάνια και Τουρκία ),μεγαλόπνοα σχέδια.

 Τι έφταιξε λοιπόν και σε μια κρίση διάρκειας μερικών μηνών  οι κολοσσοί μετατράπηκαν σε επαίτες ;

Είναι σε όλους μας γνωστή η ιστορία με τον τζίτζικα και το μυρμήγκι , σε αυτήν την ιστορία μάλλον κρύβεται και η απάντηση. Κάθε νοικοκυραίος  γνωρίζει ότι θα πρέπει να καταναλώνει λιγότερα από αυτά που κερδίζει ώστε να αποταμιεύει ,να μεριμνά για τις δύσκολες στιγμές που πιθανόν να έρθουν .Αυτό τον απλό κανόνα δεν τον γνώριζαν οι ακριβοπληρωμένοι managers ; και φυσικά τον γνώριζαν ,αλλά  λίγο η ακατάσχετη κερδοφορία και λίγο ο ασύδοτος καπιταλισμός  τους έκανε άπληστους  . Όταν μιλώ για ασύδοτο καπιταλισμό  δείχνω την αγορά που λειτουργεί χωρίς κανόνες και χωρίς κανένα έλεγχο . Σε ένα τέτοιο περιβάλλον τύπου “western”  πάντα θα βρεθούν καλοθελητές  να βουτήξουν το δάκτυλο στο βάζο με το μέλι. Τα παραδείγματα πολλά, από τους καταχρηστικούς όρους  σχεδόν όλων των τραπεζών στην Ελλάδα, και τις επενδύσεις  100% εγγυημένου κεφαλαίου της CITYGROUP σε δομημένα ομόλογα   ως την περίπτωση  του ασφαλιστικού κολοσσού AIG ο οποίος όμως δεν είχε ο ίδιος “ασφάλεια ζωής” .

Η εποχή του Μίδα  τελείωσε ξαφνικά , ευτυχώς ή δυστυχώς η αγορά έχει τους δικούς τις φυσικούς νόμους  , το χώμα από χρυσός ξαναγίνεται χώμα στα χέρια του μικροεπενδυτή και του εργαζόμενου αλλά το δυστύχημα είναι ότι και ο χρυσός παραμένει χρυσός στα χέρια των δικαιολογημένα αποκαλούμενων Golden Boys και των κάθε λογής managαρέων που ευθύνονται για την κρίση . Ευθύνες  δεν έχει κανείς . Η λογική σχέση «Κέρδος για εμένα» συνεπάγετε « ζημία για κάποιον άλλο»   που δυστυχώς  φαίνετε να έχει κυριαρχήσει σε όλους τους κλάδους της οικονομίας δεν με βρίσκει σύμφωνο. Για θυμηθείτε όλοι εσείς …. στο Πανεπιστήμιο μιλούσαμε για αμοιβαία επωφελή συμφωνία. Υπάρχει ακόμα  αυτή η επιλογή ; Αν Όχι ,Μάλλον είμαστε καταδικασμένοι να το ξαναδούμε αυτό το έργο.

Νικόλαος Π. Αλεξανδρόπουλος

nikos_alexandropoulos@yahoo.com